Wąskie gardła w produkcji: jak harmonogram APS skraca terminy realizacji

Klient pyta o termin, a handlowiec dzwoni do planisty, który przegląda arkusz i obłożenie maszyn. Odpowiedź przychodzi po godzinach i często okazuje się nierealna. Przyczyną są zwykle wąskie gardła, czyli stanowiska, które ograniczają przepustowość całego zakładu.

Ten tekst jest dla właścicieli, dyrektorów produkcji i planistów, którzy mają poczucie, że zakład pracuje na pełnych obrotach, a terminy i tak się rozjeżdżają. Opisujemy, jak rozpoznać wąskie gardło, co zmienia harmonogram APS i jakie dane trzeba mieć, zanim się go uruchomi.

Czym jest wąskie gardło

To maszyna, gniazdo lub zespół, przez który przechodzi wiele zleceń i który nie nadąża z pracą. Opóźnienie na takim stanowisku przesuwa terminy wszystkich kolejnych operacji. Planowanie bez jego uwzględnienia daje terminy, których nie da się dotrzymać.

Godzina stracona na wąskim gardle to godzina stracona dla całego zakładu. Godzina zaoszczędzona na stanowisku, które i tak czeka na materiał, nie zmienia nic. Dlatego przyspieszanie „wszystkiego po trochu” rzadko skraca terminy, a dokładanie zmian na maszynie, która nie jest ograniczeniem, podnosi tylko koszty.

Jak rozpoznać wąskie gardło u siebie

Nie zawsze jest to najdroższa ani najstarsza maszyna. Typowe sygnały wyglądają tak:

• przed stanowiskiem stale leżą półprodukty, a za nim kolejne gniazda czekają na pracę,
• planista układa harmonogram „od tej maszyny”, bo wie, że reszta się dopasuje,
• nadgodziny i soboty dotyczą wciąż tych samych ludzi i tych samych urządzeń,
• każda awaria lub dłuższe przezbrojenie na tym stanowisku przesuwa wysyłki o kilka dni.

Wąskie gardło może się też przemieszczać. Przy jednym asortymencie ogranicza malarnia, przy innym spawanie, a w sezonie montaż. Arkusz kalkulacyjny ze stałym założeniem „mamy jedno wąskie miejsce” przestaje wtedy działać.

Co robi APS

Harmonogram APS w Streamsoft Prestiż układa operacje na konkretnych zasobach, uwzględniając ich dostępność, zmiany i czasy przezbrojeń. Pokazuje, kiedy zlecenie realnie się zakończy, i daje możliwość sprawdzenia skutków wstawienia pilnego zamówienia, zanim zostanie potwierdzone klientowi.

Harmonogram jest prezentowany na wykresie Gantta, na którym planista widzi obciążenie każdego zasobu w czasie i może przesuwać operacje. Według opisu producenta system bierze pod uwagę kalendarze zasobów, ich wydajność i bieżące obłożenie, a harmonogram można liczyć zarówno w przód, od daty rozpoczęcia, jak i wstecz, od wymaganego terminu. Szczegóły modułu opisuje strona Streamsoft o zarządzaniu produkcją w Prestiżu.

Co zrobić, gdy klient prosi o pilne zamówienie

To sytuacja, w której różnica między arkuszem a APS jest najbardziej widoczna. Bez harmonogramu planista szacuje „na oko”, a handlowiec obiecuje termin, żeby nie stracić zlecenia. Po tygodniu okazuje się, że pilne zamówienie wypchnęło trzy inne, a tamci klienci dzwonią z pretensjami.

Z harmonogramem przebieg wygląda inaczej:

1. Handlowiec przekazuje planiście zamówienie z oczekiwanym terminem.
2. Planista wstawia zlecenie do harmonogramu jako wariant, bez zatwierdzania.
3. System przelicza operacje i pokazuje, kiedy pilne zlecenie się zakończy oraz które inne zlecenia się przesuną i o ile.
4. Planista z kierownikiem decydują: przyjmujemy termin klienta, proponujemy inny albo dokładamy zmianę na wąskim gardle.
5. Handlowiec dostaje termin, który wynika z obłożenia zasobów, a nie z optymizmu.

Decyzja nadal należy do ludzi. Zmienia się to, że podejmują ją na podstawie wyliczenia, a nie wrażenia, i wiedzą, kogo trzeba uprzedzić o przesunięciu.

MRP a APS

MRP odpowiada na pytanie, czego i ile potrzeba. APS mówi, kiedy i na czym to wyprodukować. Firmy zwykle zaczynają od MRP, a APS dokładają, gdy ograniczeniem staje się czas pracy maszyn, a nie dostępność materiałów. Szerzej porównujemy oba podejścia w artykule MRP czy APS? Planowanie produkcji w systemie ERP.

Jeżeli głównym problemem są braki materiałowe, APS go nie rozwiąże. Najpierw trzeba uporządkować zapotrzebowanie i zakupy, a dopiero potem dokładnie układać kolejność operacji.

Dane, bez których harmonogram nie zadziała

APS jest tak dobry jak dane, na których liczy. Przed uruchomieniem sprawdź:

• czy technologie mają aktualne czasy operacji, a nie wartości wpisane przy pierwszym wdrożeniu,
• czy każde stanowisko ma kalendarz pracy z uwzględnieniem zmian, przestojów planowanych i świąt,
• czy czasy przezbrojeń są znane chociaż dla wąskich gardeł,
• czy hala raportuje wykonanie operacji na bieżąco, bo bez tego harmonogram po kilku dniach rozjeżdża się z rzeczywistością.

Ostatni punkt jest często pomijany. Jeśli o zakończeniu operacji system dowiaduje się raz w tygodniu, z wpisów kierownika zmiany, harmonogram będzie zawsze nieaktualny. Fundamentem są poprawne technologie i marszruty w Streamsoft Prestiż oraz rejestracja produkcji z hali.

Kiedy APS się nie opłaca

Zakład, który produkuje kilka wyrobów na liniach o stałym rytmie, zwykle nie potrzebuje szczegółowego harmonogramowania. Wystarczy mu plan dzienny lub tygodniowy. APS przynosi najwięcej tam, gdzie zleceń jest dużo, marszruty są różne, zasoby współdzielone, a klienci często zmieniają zamówienia: w produkcji na zamówienie, w obróbce metali, w produkcji mebli czy opakowań. Dobrym testem jest pytanie, ile razy w ostatnim miesiącu zmieniał się plan na wąskim gardle. Jeśli kilka razy w tygodniu, ręczne przeliczanie w arkuszu zabiera planiście większość dnia.

Pytania, które słyszymy przy wdrożeniu APS

Czy APS zastępuje planistę?

Nie. APS przelicza warianty i podpowiada harmonogram, a decyzje nadal podejmuje planista, tylko szybciej i na lepszych danych.

Jakie dane są potrzebne do APS?

Aktualne technologie z czasami operacji, lista zasobów z kalendarzami pracy oraz czasy przezbrojeń.

Czy trzeba od razu harmonogramować cały zakład?

Nie. Rozsądniej zacząć od wąskiego gardła i stanowisk bezpośrednio z nim powiązanych, sprawdzić, czy wyliczone terminy zgadzają się z rzeczywistością, a dopiero potem rozszerzać harmonogram na kolejne gniazda.

Więcej o planowaniu w Prestiżu na stronie Streamsoft Prestiż. Możemy też przejrzeć z Tobą dane technologiczne i ocenić, czy zakład jest gotowy na harmonogramowanie.